λύση βιώσιμη ή αδιέξοδο με άλλο όνομα; 

Τις τελευταίες εβδομάδες βλέπουμε όλο και περισσότερους δημάρχους να φέρνουν στο τραπέζι την ιδέα της καύσης απορριμμάτων ως «σύγχρονη» λύση για το χρόνιο πρόβλημα των σκουπιδιών. Παρουσιάζεται μάλιστα σαν μια προοδευτική πρακτική που εφαρμόζεται στην Ευρώπη, με υποσχέσεις για καθαρή ενέργεια και μείωση χωματερών. Όμως, πίσω από τον επικοινωνιακό μανδύα, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη – και επικίνδυνη.

Η ψευδαίσθηση της «καθαρής ενέργειας» 

Η καύση απορριμμάτων συχνά βαφτίζεται «ενεργειακή αξιοποίηση», για να ακούγεται πιο φιλική. Στην πράξη, όμως, πρόκειται για καύση υλικών που περιέχουν πλαστικά, χημικές ενώσεις και τοξικές ουσίες, με αποτέλεσμα την απελευθέρωση επικίνδυνων ρύπων. Ακόμη και με τα πιο σύγχρονα φίλτρα, οι διοξίνες και τα βαρέα μέταλλα δεν εξαφανίζονται. Μεταφέρονται στον αέρα, στο έδαφος και τελικά στην τροφική αλυσίδα.

Πόσο «καθαρή» μπορεί να θεωρηθεί μια ενέργεια που παράγεται εις βάρος της δημόσιας υγείας;

Οικονομικό βάρος για τους πολίτες 

Η κατασκευή εργοστασίων καύσης απαιτεί τεράστιες επενδύσεις και πολυετή συμβόλαια με ιδιώτες. Αυτό σημαίνει ότι οι δήμοι δεσμεύονται για δεκαετίες να τροφοδοτούν τα εργοστάσια με σκουπίδια. Με άλλα λόγια: αντί να επενδύσουμε στην πρόληψη, τη μείωση και την ανακύκλωση, θα υποχρεωθούμε να παράγουμε… περισσότερα απορρίμματα για να «δικαιολογείται» η λειτουργία των εγκαταστάσεων. Και φυσικά, το κόστος θα μετακυλιστεί στους δημότες μέσω δημοτικών τελών.

Το μεγάλο εμπόδιο στην ανακύκλωση 

Η εμπειρία από άλλες χώρες δείχνει ότι όπου λειτουργούν εργοστάσια καύσης, η ανακύκλωση μένει πίσω. Γιατί να επενδύσει ένας δήμος σε ξεχωριστή συλλογή υλικών και ενημέρωση των πολιτών, όταν μπορεί απλά να τα στείλει όλα στην καύση; Έτσι, αντί να ενισχυθεί η κυκλική οικονομία, δημιουργείται ένα σύστημα εξάρτησης από τον «καύστη», που μετατρέπει τα απορρίμματα σε εμπόρευμα.

Το περιβαλλοντικό αδιέξοδο 

Ακόμη και μετά την καύση, μένει η τοξική τέφρα, που δεν εξαφανίζεται αλλά χρειάζεται ειδική διαχείριση και χώρους ταφής. Δηλαδή, όχι μόνο δεν λύνουμε το πρόβλημα των χωματερών, αλλά το μετασχηματίζουμε σε ένα νέο, πιο επικίνδυνο πρόβλημα.

Η πραγματική λύση 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προτείνει την καύση ως πρώτη επιλογή· αντίθετα, θέτει ως προτεραιότητες:

Πρόληψη παραγωγής αποβλήτων. Επαναχρησιμοποίηση. Ανακύκλωση και κομποστοποίηση. 

Η καύση βρίσκεται χαμηλά στην ιεραρχία, ως «έσχατη λύση» για το υπόλειμμα που δεν μπορεί να αξιοποιηθεί διαφορετικά. Στην Ελλάδα, όμως, οι δήμοι δεν έχουν εξαντλήσει ούτε στο ελάχιστο τις δυνατότητες ανακύκλωσης και διαλογής στην πηγή. Γιατί λοιπόν βιαζόμαστε να υιοθετήσουμε την πιο ακριβή, επικίνδυνη και αμφίβολη επιλογή;

Συμπέρασμα 

Η καύση απορριμμάτων δεν είναι πανάκεια. Είναι μια τεχνολογία που δημιουργεί περισσότερα προβλήματα απ’ όσα λύνει, δεσμεύει οικονομικά τις τοπικές κοινωνίες και βάζει φρένο στις πραγματικά βιώσιμες λύσεις.

Οι πολίτες και οι τοπικές κοινωνίες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τις επιπτώσεις πριν παρθούν αποφάσεις που θα μας δεσμεύσουν για δεκαετίες. Η συζήτηση για τη διαχείριση απορριμμάτων πρέπει να ξεκινά από την πρόληψη, την εκπαίδευση, την ανακύκλωση και την κομποστοποίηση. Όλα τα άλλα είναι απλώς «μπάλωμα» που μυρίζει… καπνό. Εφημεριδα Παναιτωλικη