Μετρητής

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterΣήμερα127
mod_vvisit_counterΧθές986
mod_vvisit_counterAll4254402
°F | °C
invalid location provided
ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΑΙΤΩΛ/ΝΙΑ

Ταξίδια στη Ρούμεληnaypaktos

ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ-ΝΑΥΠΑΚΤΙΑ

«Το καραούλι τόστησα ψηλά στη Ναυπακτία

να δω ατόφια Ρούμελη, χωριά αγαπημένα»

Πλούσια αισθητική χαρά και αναδρομή προσφέρει ένα ταξίδι στο Έπαχτο και στη Ναυπακτία. Το χρονικό ενός οδοιπορικού ανακοινούμε. Ταξιδεύοντας κανείς σε τούτα τα γραφικά μέρη θαυμάζει και αναπολεί. Ο ορίζων γελαστός και το παρόν μαζί με το παρελθόν μας λένε απλά για τη ζωή τούτου του τόπου. Τα πάντα έλκουν και λένε την παλιά τους ιστορία. Η σκοπιά μας στη μέση. Μεταξύ του σήμερα και του χθες. Την ταξιδιωτική συγκίνηση μαζί με τον ιστορικό αντίλαλο ηχογραφούμε. Τον κραδασμό τους μεταφέρουμε.

Διασχίζοντες την Πελοπόννησο ανάμεσα στο πράσινο και στο γαλάζιο φθάνουμε στο Ρίο. Αντίκρυ το Αντίρριο. Στα μικρά Δαρδανέλια, όπως τα έλεγαν. Από δω κάποτε πέρασαν φοβεροί πολεμιστές, κουρσάροι, γαλιώτες, και φούστες της Σαβοΐας και της Μελίτης, αρμάδες και μπρίκια, η ιστορία. Στα χρόνια της τουρκοκρατίας ήταν το στρατηγικό κλειδί της περιοχής. Ονομάστηκαν Κάστρο του Μοριά και Κάστρο της Ρούμελης. Τούρκικα στην καταγωγή. Τα έχτισε ο Βαγιαζήτ ο Β΄ δια του Σινάν Πασά, προς ασφάλεια της Ναυπάκτου το 1499, εντός τριών μηνών. Αργότερα έγιναν Βενετσιάνικα. Με το φέρυ-μπόουτ φθάνουμε στο Αντίρριο. Στην αρχαιότητα λεγόταν Μολύκριον Ρίον, επειδή εκεί κοντά βρισκόταν η αρχαία πόλη Μολύκρεια ή Μολυκρία. Ο Στράβων λέει ότι το Αντίρριο ήταν το όριο της Αιτωλίας και της Λοκρίδας. Τώρα πατούμε στη Ρούμελη, στο νότιο μέρος της Ναυπακτίας. Ρεμβάζομε και προχωρούμε για την πανάρχαια καστροπολιτεία, τη Ναύπακτο. Σε λίγο μπροστά μας προβάλλει ανάμεσα στο πράσινο και κάστρα ο Έπαχτος. Αριστερά μας το βουνό Ριγάνι, η Φροξυλιά, ο Πλατανίτης, η Παλαιοπαναγιά και ο Άγιος Πολύκαρπος. Μιλώντας γεωγραφικά, η Ναύπακτος βρίσκεται στη βάση της Αιτωλίας. Τα φυσικά της όρια είναι δύο ποταμοί. Ο Εύηνος που τη χωρίζει από την επαρχία Μεσολογγίου και τη λίμνη της Τριχωνίδας και ο Μόρνος με την εύφορη πεδιάδα του που τη χωρίζει από τη Δωρίδα. Ο Έπαχτος από μακριά παρουσιάζει τα ιστορικά χαρτιά του, την μακραίωνα καταγωγή του.

Νάτος. Να τα κάστρα του, να τα χρόνια  του, να η λυρική του εικόνα. Βουνό, πεύκα, θάλασσα και ιστορία. Η ταυτότητά του. Αναπολούμε το παρελθόν. Η αναδρομή χάνεται στα βάθη των αιώνων. Λίγες πολιτείες έχουν ακόμη επιβιώσει αμετακίνητες με αδιάκοπη συνέχεια, όπως ο Έπαχτος. Πέρασε κοσμογονικές ιστορικές αναταραχές και φοβερούς πολεμικούς κλυδωνισμούς απ' τη γένεσή του, μα επέζησε. Η Ναύπακτος είναι ένα ζωντανό μνημείο των αιώνων. Ο ιστορικός της βίος είναι πολυτάραχος και φτάνει στα τρεις χιλιάδες χρόνια. Η παράδοση πλούσια. Πρώτοι κάτοικοί της ήταν οι Κουρήτες από την Εύβοια και την Κρήτη. Ακολούθως οι Αχαιοί, μετά οι Αιτωλοί και ύστερα οι Ηρακλείδαι και οι Δωριείς (1104 π.Χ.), οι οποίοι ναυπηγήσαντες τον στόλο τους διεκπαιραιώθησαν στην Πελοπόννησο κι έδωσαν έτσι και το όνομα στην πολιτεία: Ναυς + πήγνυμι=Ναύπακτος. Γι' αυτό κάνει λόγο και ο Θουκυδίδης και διάφορες επιγραφές το μαρτυρούν.

Μερικοί, όμως, υποστηρίζουν ότι το όνομα οφείλεται στο ναυπηγείο των Λοκρών, που βρισκόταν εδώ. Αρχικώς έγινε επίσημος πόλη των Οζολών Λοκρών και πρωτεύουσα της Επικτήτου Αιτωλίας. Αργότερα κατέστη σπουδαίο στρατιωτικό και πολιτικό κέντρο. Υπήρχαν περίλαμπροι ναοί, όπως και Ποσειδώνος κοντά στη θάλασσα, όπου υπήρχε και χάλκινο άγαλμα του Θεού, της Αρτέμιδος «Αιτωλής», του Ασκληπιού και σπήλαιο κοντά στην πόλη αφιερωμένο στην Αφροδίτη. Εκεί πήγαιναν οι χήρες να προσευχηθούν και να ζητήσουν από τη Θεά άντρα για να ξαναπαντρευτούν. Σ' αυτή την περίοδο άνθισαν οι τέχνες και τα γράμματα. Εδώ γεννήθηκε ο ποιητής Καρκίνος, που έγραψε τα «Ναυπακτιακά έπη», «εις γυναίκας περιποιημένα». Στη Ναύπακτο διέπρεψε και ο ποιητής Ησίοδος διωγμένος από την Άσκρα, ο οποίος σκοτώθηκε στο ιερό του Νεμείου Διός υπό του Κτισμένου και Αντίφου και θάφτηκε παρά τον Οινεώνα. Πολυφημισμένη ήταν η γλυπτική σχολή του Μεναίχμου και του Σοϊδα. Εκεί φιλοτεχνηθεί θαυμάσιο άγαλμα της Λαφίας Αρτέμιδος. Επί Πελοποννησιακού πολέμου έγινε σύμμαχος των Αθηναίων. Τότε ο ναύαρχος Τολμίδης, αφού νίκησε τους Ακαρνάνες, αφιέρωσε στην Ολυμπία το σωζόμενο άγαλμα της Νίκης του Παιωνίου. Το 431 π.Χ., ο Φορμίων νίκησε τους Πελοποννησίους. Στο τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου οι Λακεδαιμόνιοι άρπαξαν την πόλη και την παρέδωσαν στους Λοκρούς.

Στη Ρωμαϊκή εποχή γνώρισε ευημερία και μεγάλη ακμή. Κατά καιρούς γνώρισε πολλούς αφεντάδες, αλλά μόνο με συνθηκολόγηση. Γι' αυτό κι ένα δημοτικό τραγούδι αρχίζει έτσι: «Κανένας δεν το πάτησε το κάστρο του Επάχτου». Ολόκληρη ιστορική αλήθεια. Δεν έπεσε ποτέ εξ' εφόδου. Έχει τρεις ζώνες και είναι αρχαιότατο. «Τα θεμέλιά του είναι πελασγικά, τα' αγκωνάρια του βυζαντινά κι οι νταντέλες των επάλξεών του βενετσιάνικες» θα μας πει ο Επαχτίτης Ακαδημαϊκός κ. Γ. Αθανασιάδης-Νόβας. Έγινε έδρα της Επισκοπής και Μητροπολιτών και παρουσίασε θαυμαστή πολιτική και εκκλησιαστική ιστορία, όπου διακρίθηκαν ο Μελέτιος Μήτρου, ο Απόκαυκος, ο Νεόφυτος Μαυρομάτης, ο Κορυδαλλέας κ.α.

Επί Φραγκοκρατίας η πόλη παρεχωρήθη στους Ενετούς και ονομάστηκε Λεπάντο. Οι Τούρκοι, το 1499 δια του Βαγιαζίτ Β΄ κυρίευσε τη Ναύπακτο. Το 1571 έγινε η ξακουστή ναυμαχία της Ναυπάκτου ανοιχτά μέχρι των Εχινάδων, όπου ο Δον Ζουάν ο Αυστριακός συνέτριψε τον αήττητο τουρκικό στρατό.

Με την επανάσταση του 1821 βρέθηκε στα χέρια των Τούρκων κι έπεσε τελευταίο το κάστρο, στις 11 Απριλίου 1829, κατόπιν συνθηκολογήσεως. Η πανάρχαια τούτη πολιτεία έχει διάφορα ονόματα: Ναύπακτος, Λεπάντο, Μικρό Αλγέρι, Έπαχτος κ.α.

Ακόμα σήμερα αντιλαλεί η δόξα των αιώνων και ήρεμη συνεχίζει τον ειδυλλιακό της βίο.

Για να δούμε το σημερινό Έπαχτο χρειάζεται μια αισθητική πληρότητα ματιών, καρδιάς και ψυχής. Τούτα τα μέρη είναι γεμάτα μαγεία και συγκίνηση. Ο Έπαχτος σήμερα είναι η λυρική παρένθεση της Ρούμελης. Η γραφική καταδίωξη του τοπίου. Το λιμανάκι του, μοναδικό στον κόσμο, με λίγο θαλασσόνερο και πολύ ποίηση. Μια εικόνα γεμάτη μικροεικόνες. Αρμονία γαλήνης και θορύβου ζωής. Ειρηνικές ψαρόβαρκες και πολεμικό περιβάλλον. Ανθοπερίχυτη η πολιτεία του μύθου. Μια αισθητική ιδιοτυπία μέσα στην άγρια  ομορφιά της Ρούμελης. Πανάρχαια πολιτεία, ποτισμένη ιστορία, μπαρούτι και βόλια, πνεύμα κι αρχοντιά, παράδοση και συνέχεια. Κάστρα ακατάλυτα, δροσερή ανάσα, κοραλλένιες ακρογιαλιές, βουνό θάλασσα, καλοσύνη και ανοιχτή καρδιά των κατοίκων, είναι η Ναύπακτος. Φιδοσέρνεται ανάμεσα στα φρούρια και τις φυσικές ομορφιές. Πλαγιασμένη στην αρχοντική δόξα της, αναπαύεται μέσα στην πέτρινη αγκαλιά των απόρθητων κάστρων της, μεταξύ του Γριμπόβου και της Ψανής. Παλιές δόξες, βενετσιάνικα μπάρκα και γαλέρες, μουχλιασμένα και θαλασσοφαγωμένα μουράγια, μπαρουτοκαπνισμένες πολεμίστρες, τζαμιά που τρυπάνε το θόλο του ουρανού, σιδερόπορτες με τις φοβερές και ντάπιες άπαρτες συνθέτουν το παρελθόν. Φιλόξενος τόπος. Εδώ φαίνεται πως ο Ξένιος Ζευς κάποτε πέρασε, λατρεύτηκε και λατρεύεται μέχρι σήμερα. Ο σημερινός Έπαχτος είναι μια μικρή δημοκρατία φιλικών αισθημάτων. Μεγάλη και η πνευματική της παράδοση. Συνεχίζεται. Η πορεία της ανοδική, προοδευτική. Στον Έπαχτο θα δούμε, την Παπαχαραλάμπειο βιβλιοθήκη, υπόδειγμα οργανώσεως υπό του κ. Κώστα Οικονόμου, το Στάδιο, το Διοικητήριο, τη Φιλαρμονική, τα ωραία εξοχικά κέντρα, την πλαζ, την παραλία με τα βαθύσκιωτα πλατάνια και τα κρύα τρεχούμενα νερά, το μνημείο του Αγνώστου και προπαντός το πεντάμορφο λιμανάκι που στολίζουν την πόλη. Επίσης τα αρχοντικά  των Μποτσαραίων, Τζαβελαίων και το Νόβα, σωστά μουσεία.

Αφήνουμε τον Έπαχτο και ανηφορίζουμε κοντά στην Ναυπακτία. Το ύψος της αδρό, αρρενωπό. Λιτή και απέριττη η μορφή της. Οι κάτοικοί της απλοί, γενναίοι, αυστηροί. Λεβεντογέννα. Πραγματική μάνα της λεβεντιάς. Γεμάτη φιλότιμο και ήθος ελληνικό. Εδώ κατοικούν οι μάνες των ευζώνων. Ο κόσμος της απλής ζωής. Με το μεγάλο μόχθο και την άκαρπη πληρωμή. Για να πατήσει κανείς τούτα τα Ρουμελιώτικα μέρη χρειάζεται προγραμματισμός, χάλκινο τσαρούχι και καρδιά. Τσαρούχι για να ροβολάς τις ράχες με λαγοπατήματα και καρδιά για να νιώσεις και να αισθανθείς ακόρεστα την αισθηματική χαρά, το χνώτο του γνήσιου ελληνικού βουνού. Διασχίζουμε με τετράτροχο ή με δίποδο ένα γέρικο και στερεό κομμάτι της Ρούμελης. Ελάτια, αχός φλογέρας, γαλήνη και κατσάβραχα είναι η εικόνα της, η εύνοια του δημιουργού.

Άγρια και αρρενωπή η ομορφιά της Ναυπακτίας. Βουνά και πάλι βουνά. Εκεί περιφρουρείται το Εθνικό Παλλάδιο. Ατόφια η ελληνική συνείδηση. Η λεβεντιά και το ρωμαίικο φιλότιμο. Γύρω, αμφιθεατρικά και κατάκορφα τα χωριά της. Ο Παλαιόπυργος, η Σίμου, η Πωκίστα, Η Ελευθέριανα, ο Πόδος, η Καστανιά, η Περδικόβρυση, η Ελατού, τα Κρυονέρια, η Λιμνίστα, το Καταφύγιο, η Άνω Χώρα, Κοζίτσα, το Χρύσοβο, το Νεραϊδάλωνο με τον ωραίο ξενώνα του, έργο του θερμού ρουμελιώτη κ. Ι. Φινινη, κοντά στην όμορφη και φιλόξενη τουριστική Τερψιθέα σε υψόμετρο 1.500 μ., η Αμπελακιώτισσα με την περίφημη Μονή της, κτισθείσα το 1456, όπου βρέθηκε η θαυματουργός εικόνα της Θεοτόκου που φυλάσσει σήμερα και το δεξιό  χέρι του Αγίου Πολυκάρπου, ο γραφικός Πλάτανος, η Κλεπά, η Περίστα, η Βονόρτα, η Υπέρκος, η Ελατόχρυση κ.α.

Τα θεωρούμε αχόρταγα. Καλόκαρδοι οι κάτοικοί των. Οι αόρατοι μυζητήρες της ψυχής ροφούν το τοπίο, το κάλλος της Ναυπακτίας, την καλοσύνη των ταπεινών ανθρώπων της. Το ταξίδι μας με ξέχωρη συγκίνηση τελειώνει. Μια εικόνα μέσα μας και ένα κλωνάρι ελάτι στο χέρι. Τα δώρα τούτου του τόπου. Ροβολάμε με τα' αποσπερνό κρατώντας μόνο την περίληψή του, το τραγούδι του:

Τα ελάτια το τραγούδαγαν,

αθάνατη ιστορία,

εδώ γεννιέται η λεβεντιά

και ζει το Εικοσιένα...!